Religie? ja of nee? of?????

Op 27 maart 2014 schreef ik o.a. het volgende:

Waar de vraag of religie een rol speelt vandaan komt? Iemand zei: ‘Jij bent toch theoloog?’ Ja dat klopt, maar je kunt mij geen etiket opplakken. Daarvoor is de werkelijkheid, ook de religieuze werkelijkheid te groot. Daarom ben ik ook niet in dienst van een kerk.
Aan kerkelijke denken van vandaag gaat een wereld van geschiedenis schuil. Je komt in conflict als je de situatie en de vormgeving + inhoud van nu opvat als alleenzaligmakend. Ik wil er vrij in zijn om daar met mensen samen vorm aan te geven. Misschien is dit niet echt duidelijk. Daarom nu één verhaal.

Een familie waar iemand is overleden zal ik altijd vragen of religie, een godsdienst voor de overledene en voor hen belangrijk is of was. Soms heb ik die informatie al via de uitvaartverzorger  die aangeeft  dat de familie wel gelovig is maar niet (meer) naar een kerk gaat.
Of ik daar een mening over heb? Nee, het gaat me om de familie die afscheid moet nemen, over wat voor hen belangrijk is, over wat zij in de loop van het leven hebben meegemaakt, over de manier waarop zij denken over leven en dood, etc. Die verhalen zijn belangrijk, daar gaan zij immers mee verder.

Soms vraagt men om een gebed, om het uitspreken van de zegen over de overledene. Daarbij wil en dan wel graag dat de taal niet te zwaar en in ieder geval goed invoelbaar is.

Eens vroeg een moeder mij of ik het Onze Vader wilde zeggen. Het was voor haar een vertrouwd gebed van heel lang geleden en er ging voor haar wat rust van uit. Dat mag, en ik beloofde het in de tekst te verwerken.  Maar haar zoon van veertien reageerde onverwacht fel door te zeggen dat hij dat maar niets vond. Op school moesten ze het met de klas bidden en hij vond het gewoon ‘dikke onzin.’ Waarom? ‘Nou er staat: geef ons heden ons dagelijks brood. En dat is onzin, want we hebben genoeg, zelfs meer dan genoeg, we gooien het zelfs weg.’ Nou ja, gaf hij toe, er zijn wel voedselbanken waar het naar toe kan. Maar bidden om brood bleef voor hem onzin. Toen zijn moeder vertelde dat het gebed haar goed deed en haar even iets vertrouwds gaf zonder op de letterlijke betekenis af te gaan, vond hij het goed. Maar dan alleen voor zijn moeder, verder nergens om, dat moesten we goed onthouden. Ik bedankte hem, en besloot me thuis even in die tekst te verdiepen, maar zei dat niet omdat ik geen idee had waar ik uit zou komen.

Een oude tekst vertalen is lastig. Dat merk je zelfs al wanneer je een stuk vanuit een dialect naar het Nederlands moet vertalen, of omgekeerd naar een dialect. ‘Het is het net niet,’ hoor je iemand dan wel eens zeggen.  De kunst is zo dicht mogelijk bij de betekenis te komen. Daarbij komt ook nog dat woorden van betekenis veranderen. En de ontwikkeling van heel veel techniek geeft evenzoveel totaal nieuwe woorden. Dat maken wij in onze tijd heel sterk mee. Probeer maar eens een boek te lezen uit de 16e eeuw…..

Thuisgekomen verdiepte ik mij in de tekst van het Onze Vader. Het blijkt een hele studie te zijn waar je niet zomaar klaar mee bent. Logisch, zo’n tekst uit een totaal andere cultuur van 2000 jaar geleden.  Maar de zin die de jongen noemde bracht wel duidelijkheid. ‘Geef ons heden ons dagelijks brood’ kan vanuit het Aramees heel goed vertaald worden door: ‘Geef ons wat we elke dag nodig hebben aan brood en inzicht.’ ‘Brood’ is in dit geval meer dan het letterlijke brood. En we hebben zowel brood als inzicht en wijsheid hard nodig.

Tijdens de uitvaart heb ik dit verteld; ik heb de jongen aangekeken en gezegd hoe goed het was dat hij zo reageerde, want anders had ik er verder ook niet op gelet. En dat we zowel brood als inzicht of wijsheid nodig hebben om een stap verder in het leven te komen snapt iedereen. Het Onze Vader werd er actueler door. Menigeen knikte instemmend. En de zoon kon door zijn verdriet heen trots zijn op zichzelf, en de moeder op haar zoon.

Advertenties

One thought on “Religie? ja of nee? of?????”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s